Carolina Principles duwen G20-landen weg van nieuw AI-toezicht

AI-context. Nederland telt sinds 2 augustus tien toezichthouders op de AI Act. De AP is er een van, de Hoge Raad ook. Verboden AI-praktijken kosten bedrijven in de EU straks tot 35 miljoen euro, of 7 procent van de wereldwijde omzet. Voor 15 december moeten de Carolina Principles steun krijgen van G20-staatshoofden in Miami. Bron, Rijksoverheid en de Europese Commissie.

Wat de Carolina Principles behelzen

Michael Kratsios en Howard Lutnick openen de G20 Innovation Ministerial op 1 september. Het doel is duidelijk. Washington wil dat G20-landen afzien van nieuwe organisaties die specifiek toezicht houden op AI. Sectorspecifieke regels moeten die rol overnemen. Ook publiek-private testsamenwerking krijgt een plek in het voorstel, dat de Carolina Principles heet naar de gaststaat North Carolina. Bindend is het niet. Kratsios en Lutnick mikken op steun van staatshoofden tijdens de G20-top van 14 en 15 december in Miami. Die top vindt plaats op Trump National Doral. De VS hebben dit jaar het voorzitterschap. Ministers uit Duitsland, Frankrijk, Japan, India en Zuid-Korea schuiven aan. Het bedrijfsleven is er ook. Sam Altman van OpenAI en Jensen Huang van Nvidia komen in persoon. Elon Musk en David Sacks schakelen in via video. Dina Powell McCormick spreekt namens Meta. Demis Hassabis spreekt namens Google DeepMind, Bob Mumgaard staat er namens Commonwealth Fusion Systems. Chapel Hill verscherpte de beveiliging. De top duurt twee dagen.

Het politieke gewicht achter dit voorstel is groot. Het resultaat blijft onzeker. Dat is een gevoelige positie. Duitsland en Frankrijk zijn EU-lidstaten, dus rijst de vraag of hun ministers de Amerikaanse lijn in Brussel verdedigen. Kratsios wijst op de Chinese opmars in open source AI-modellen als reden voor haast. China zet fors door met open source. Die opmars jaagt Washington op. Trump noemde tegenstanders van nieuwe AI-datacenters op 31 augustus achterlijk en arm. Die uitspraak zet de toon. Deze top gaat over groei, niet over risicobeperking. Onbevestigd blijft of de Carolina Principles concrete tekst krijgen voor december. Misschien blijft het bij een verklaring.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Nederland koos deze zomer een andere weg dan Washington nu bepleit. Sinds 2 augustus houden tien Nederlandse toezichthouders toezicht op de AI Act. Zonder eigen toezichthouder valt een sector terug op de Autoriteit Persoonsgegevens, het vangnet van het stelsel. Telecomnetwerken vallen onder de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur. Banken, verzekeraars en werkgevers krijgen te maken met de Autoriteit Financiële Markten, De Nederlandsche Bank en de Nederlandse Arbeidsinspectie. De IGJ controleert AI in de zorg, de NVWA in voedsel en consumentenproducten. Staatssecretaris Aerdts kondigde die structuur op 20 april aan. Aerdts zei dat vertrouwen net zo belangrijk is als de kansen van AI. Een consultatie liep tot 1 juni. Dat duurde ruim drie maanden. Op EU-niveau houden ook het Europese AI-bureau en de Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming toezicht. Kleine bedrijven krijgen een lichter regime. AP en RDI zijn ook de stem van Nederland in Brussel. Precies het soort nieuwe toezichtlaag dat de Carolina Principles willen voorkomen, staat in Nederland dus al overeind sinds begin augustus. Dus is het echte verhaal dat Washington de G20 wil overtuigen van een model dat Nederland al achter zich liet.

Voor Nederlandse AI-bedrijven ontstaan twee regimes naast elkaar. Wie in de EU verkoopt, moet aan de transparantie-eisen voldoen en AI-gegenereerde content labelen. De regels dwingen labels af op deepfakes, AI-stemmen en emotieherkenning. Wie ook in de VS actief is, ziet een overheid die liever geen extra regels toevoegt. Voor bedrijven die aan beide kanten van de oceaan werken, betekent dit twee compliance-teams, twee interpretaties en twee tijdlijnen. Voor de chipketen rond ASML verandert er weinig. De Carolina Principles gaan over AI-toezicht, niet over exportregels voor lithografiemachines. Het gevolg is voorspelbaar. Europese en Amerikaanse AI-regels groeien verder uit elkaar, met dubbele regelboeken voor bedrijven aan beide kanten van de oceaan. Twee regimes, een markt.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de Carolina Principles precies?

De Carolina Principles zijn een Amerikaans voorstel dat G20-landen moet afhouden van nieuwe AI-toezichthouders. Het pleit voor sectorspecifieke regels in plaats van een centrale AI-waakhond. Kratsios en Lutnick presenteerden het op 1 september in Chapel Hill.

Hoe hoog zijn de boetes onder de EU AI Act?

Bedrijven riskeren tot 35 miljoen euro of 7 procent van de wereldwijde omzet voor verboden AI-praktijken. Dat plafond ligt lager voor de meeste andere overtredingen. Het maximum is dan 15 miljoen euro of 3 procent van de omzet, ook voor regels rond grote AI-modellen. EU-instellingen zelf riskeren tot 750.000 euro.

Welke Nederlandse toezichthouders controleren de AI Act?

Nederland wees tien toezichthouders aan. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur coördineren het geheel. De rest werkt sectoraal. ACM, AFM, DNB, NVWA, ILT, de Arbeidsinspectie, de IGJ en de procureur-generaal bij de Hoge Raad doen dat elk apart.