OpenAI claimt Navier-Stokes bewijs, wiskundige spreekt van vals spel

AI-context. OpenAI zette voor het Navier-Stokes onderdeel ongeveer 130 miljard output-tokens in. Dat is enorm. Dat waren 2,7 miljoen berichten, op een totaal van 4,9 miljoen voor alle problemen samen. De EU-transparantieregels voor general purpose AI-modellen gelden sinds begin augustus 2026. OpenAI ondertekende de vrijwillige gedragscode van de Europese Commissie voor deze modellen. Bron, OpenAI en de Europese Commissie.

Tienduizend agenten en een omstreden Navier-Stokes bewijs

Het Navier-Stokes probleem beschrijft hoe vloeistoffen en gassen stromen, van weerpatronen tot bloedvaten. Wiskundigen weten niet zeker of de gladde oplossing van de vergelijkingen altijd blijft bestaan. Het Clay Mathematics Institute looft een miljoen dollar uit voor een sluitend bewijs. De vraag staat al 26 jaar open. OpenAI claimt nu dat gladde driedimensionale stroming in eindige tijd kan instorten. Tienduizend agenten werkten daarvoor parallel, verdeeld in groepen met een eigen aanpak. Codex zorgde voor kruisbestuiving tussen de groepen, met wisselende varianten van de vraag. Meer chaos, meer ideeën. Het resultaat kostte 88 uur rekentijd, van 1 tot 5 september, plus 17 uur voor de formele Lean-versie. OpenAI werkt zelf ook aan eigen rekenchips, zoals de Jalapeno-chip, om zulke rekenklussen te betalen. Rekenkracht kost geld. Het bedrijf benadrukt zelf dat het de officiële Millennium Prize niet claimt.

Niet iedereen viert het resultaat als doorbraak. Wiskundige Tristan Buckmaster van de New York University werkte aan een verwant probleem, de gedwongen Euler-vergelijking. Hij en Levent Alpöge van Anthropic publiceerden daarover eigen, nog niet volledig vrijgegeven bevindingen. Twee namen, een geschil. Buckmaster vermoedt dat OpenAI’s systeem richting haalde uit dat ongepubliceerde werk. Bewijs daarvoor ontbreekt vooralsnog. Hij noemt ook gesprekken op 6 september waarin hij zich onder druk gezet voelde. Daarbij zou gedreigd zijn om Alpöge buiten de erkenning te houden, vanwege zijn werk bij Anthropic. Anthropic meldde deze week zelf ook het vertrek van een senior onderzoeker, in een ander dossier. OpenAI-topman voor onderzoek Mark Chen ontkent dat systemen of mensen bij OpenAI gebruikersdata doorzochten. Onderzoeker Sébastien Bubeck valt hem bij. Hij zegt dat het model compleet andere wegen bewandelde dan Buckmaster en Alpöge. Hij noemt de beschuldigingen vals en opruiend, en zegt eerder een gezamenlijke publicatie te hebben voorgesteld. Een onafhankelijke wiskundige heeft de uitwerking tot nu toe niet kunnen controleren.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Sinds begin augustus 2026 gelden nieuwe EU-regels voor AI-modellen. Dat zijn de motoren achter chatbots en agenten. Aanbieders moeten uitleggen hoe een model is gebouwd en welk beschermd materiaal in de training zat. Ook moeten zij genoeg informatie geven zodat afnemers de mogelijkheden van een model kunnen beoordelen. OpenAI ondertekende de vrijwillige gedragscode van de Europese Commissie voor precies deze verplichtingen. De Navier-Stokes episode is dus meer dan een vete tussen wiskundigen. Het gaat om controle. Het proces met 10.000 agenten is voor buitenstaanders volledig ondoorzichtig, ook voor toezichthouders in Brussel. Ruim vijf weken na de nieuwe transparantieplicht levert OpenAI’s grootste claim precies het tegenovergestelde op, een zwarte doos. Voor Nederlandse en Europese toezichthouders wordt dit een eerste praktijktest van de eigen regels. De uitkomst telt mee. De vraag naar rekenkracht raakt ook de Nederlandse chipketen, zoals bij de recente chipafspraken van ASML. Een ondoorzichtig proces van deze omvang is precies waar de Europese AI-toezichthouder op moet toetsen.

Veelgestelde vragen

Wat claimt OpenAI precies over het Navier-Stokes probleem? OpenAI claimt dat 10.000 samenwerkende AI-agenten in 88 uur aantoonden dat gladde driedimensionale vloeistofstroming in eindige tijd kan instorten. Het bedrijf claimt niet de officiële Millennium Prize van het Clay Mathematics Institute.

Waarom beschuldigt wiskundige Tristan Buckmaster OpenAI van vals spel? Buckmaster vermoedt dat OpenAI’s systeem is voortgebouwd op zijn eigen, nog niet gepubliceerde werk met Levent Alpöge. Hij zegt dat hij tijdens gesprekken op 6 september onder druk werd gezet over de publicatie. OpenAI noemt die lezing vals en opruiend.

Is het bewijs van OpenAI al onafhankelijk gecontroleerd? Nee, geen onafhankelijke wiskundige heeft de volledige uitwerking tot nu toe gecontroleerd. Buckmaster zegt zelf dat hij het bewijs nog niet heeft gezien. Bevestiging ontbreekt dus nog. OpenAI zegt de formele Lean-versie apart te publiceren.