Ik moest het twee keer lezen. Iran eist Bitcoin. Niet van criminelen. Niet op een darknet-forum. Van olietankers die door de Straat van Hormuz willen varen. Gewoon als toltarief. Eén dollar per vat olie aan boord. Een volgeladen supertanker betaalt daarmee tot $2 miljoen in Bitcoin, overgemaakt binnen seconden. Want anders mag het schip niet door. En als het toch probeert, wordt het vernietigd. Dat staat letterlijk in de radio-uitzending die schepen in de Perzische Golf ontvingen.
Dit is geen sciencefiction. Dit is wat er op woensdag 8 april 2026 is bevestigd door de Financial Times, CoinDesk en The Block. En het raakt niet alleen de olieprijs. Het raakt de vraag wat Bitcoin fundamenteel is.
Hoe het systeem werkt
Hamid Hosseini is woordvoerder van Irans exporteursunie voor olie en petrochemische producten. Hij legde het woensdag uit aan de Financial Times. Tankers die door de Straat van Hormuz willen varen, moeten per e-mail melden wat ze aan boord hebben. Iran beoordeelt de lading. Daarna krijgt het schip seconden om te betalen in Bitcoin. Letterlijk seconden. “Once the email arrives and Iran completes its assessment, vessels are given a few seconds to pay in bitcoin, ensuring they can’t be traced or confiscated due to sanctions,” zei Hosseini.
De keuze voor Bitcoin is niet toevallig. Dollar-betalingen kan de VS bevriezen. USDT, de grootste stablecoin, heeft een ingebouwde schakelaar waarmee Tether betalingen kan blokkeren en in beslag nemen. Bitcoin heeft die schakelaar niet. Geen enkele instantie ter wereld kan een bevestigde Bitcoin-transactie terugdraaien. Voor Iran, dat onder de zwaarste sancties ter wereld opereert, is dat precies de eigenschap die telt.
Lege tankers mogen gratis door. Volgeladen schepen betalen $1 per vat. Een standaard VLCC-supertanker draagt 2 miljoen vaten. Dat is $2 miljoen per schip, per transit. Vóór de oorlog voeren dagelijks gemiddeld 20 miljoen vaten olie door de straat. Volgens een analyse van TRM Labs kan het systeem, als het volledig operationeel wordt, $20 miljoen per dag genereren voor Iran. Inclusief LNG-tankers loopt dat op tot $600 tot $800 miljoen per maand.
Dit is geen experiment, dit is beleid
Veel mensen denken dat Iran dit verzon nadat de wapenstilstand werd aangekondigd. Dat klopt niet. Het Iraanse Nationale Veiligheidscomité keurde het “Beheersplan Straat van Hormuz” al op 30 en 31 maart 2026 goed, ruim een week eerder. De tolheffing was al operationeel vóórdat Trump de wapenstilstand aankondigde. Twee schepen betaalden al in yuan via de Chinese Kunlun Bank op 1 april, zo meldde Bloomberg. Bitcoin werd daarna als alternatief toegevoegd.
Het systeem staat ook in wetgeving. Iran trekt een parallel met de Suezkanaalrechten en de historische Sont-tollen die Denemarken eeuwen lang hief op scheepvaart. Internationaalrechtelijk experts wijzen erop dat dit mogelijk in strijd is met het recht op vreedzame doorvaart. Iran is geen partij bij het UNCLOS-verdrag en beschouwt de tolheffing als een legitieme maatregel in oorlogstijd.
De VS zijn het daar niet mee eens. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio noemde het systeem al eerder “illegaal” en “gevaarlijk voor de wereld.” Toch opperde president Trump woensdag in een interview met ABC News dat de VS en Iran de tol misschien samen kunnen heffen. “We’re thinking of doing it as a joint venture,” zei hij. “It’s a beautiful thing.”
Iran’s crypto-infrastructuur is al jaren opgebouwd
Dit verhaal verrast veel mensen. Analisten die de Iraanse financiële infrastructuur volgen, zijn minder verbaasd. Chainalysis rapporteerde in zijn 2026 Crime Report dat Iran’s crypto-ecosysteem in 2025 een totale waarde bereikte van $7,78 miljard. Ter vergelijking: dat is groter dan het bruto binnenlands product van de Malediven of Liechtenstein.
De Islamitische Revolutionaire Garde, de IRGC, controleerde in het vierde kwartaal van 2025 meer dan 50 procent van alle Iraanse crypto-instroom. Dat staat voor meer dan $3 miljard aan transacties in één jaar. De IRGC mijnt Bitcoin via gesubsidieerde elektriciteit, legaliseerde crypto-mining al in 2019 en bouwde zo een parallelle financiële infrastructuur op die volledig buiten het dollar-systeem opereert.
Gewone Iraniërs doen hetzelfde, maar om andere redenen. De Iraanse rial verloor de afgelopen jaren meer dan 90 procent van zijn waarde. Circa 15 miljoen Iraniërs houden crypto aan als bescherming tegen een falend monetair systeem. Tijdens politieke onrust nemen de Bitcoin-opnames naar persoonlijke wallets sterk toe. Chainalysis noemt dat een vlucht naar zelfbewaring. De Hormuz-tol is de logische volgende stap in een jarenlang opgebouwde staatsstrategie.
Wat dit zegt over Bitcoin als betaalmiddel
Er is een discussie die al jaren wordt gevoerd in de crypto-wereld. Is Bitcoin een store of value, zoals goud? Of is het een betaalmiddel? De Hormuz-tol voegt een dimensie toe die niemand voorzag.
Bitcoin werkt hier als betaalmiddel in een situatie waarin het traditionele financiële systeem bewust is buitengesloten. Niet omdat het sneller is dan Visa. Niet omdat het goedkoper is dan een bankoverschrijving. Maar omdat het het enige betaalmiddel is dat niemand kan tegenhouden. Geen bank, geen centrale bank, geen Tether, geen OFAC. De transactie gaat door zodra hij is bevestigd.
Gizmodo verwoordde het scherp: de keuze voor Bitcoin boven USDT is bewust, omdat stablecoins afhankelijk zijn van een centrale partij die betalingen kan bevriezen. Precies dat maakt ze onbruikbaar voor Iran. Als soevereine staten Bitcoin gaan gebruiken voor internationale transacties buiten het dollar-systeem, bevestigen ze het verhaal dat Bitcoin-aanhangers al jaren vertellen: Bitcoin als neutraal, staatsonafhankelijk afwikkelingssysteem voor wereldhandel.
Wat er nu precies gebeurt in de straat
De wapenstilstand van 7 april is fragiel. Iran zei woensdag al dat drie clausules zijn geschonden. Olieprijzen stegen opnieuw richting $97 per vat. De Straat van Hormuz is in de praktijk nog altijd grotendeels gesloten. Schepen staan voor de ingang maar varen niet door. Scheepsverzekeraars geven nauwelijks polissen af voor transits langs de Iraanse kust.
De IRGC beschoot eerder al een Koeweitse tanker die zonder betaling probeerde door te varen. Dat was een duidelijk signaal aan de sector. The Hill bevestigde dat schepen via VHF-radio de boodschap ontvingen: wie zonder toestemming probeert door te varen, wordt vernietigd.
Saoedi-Arabië, de VAE en Qatar kijken met grote ogen naar de situatie. Zij delen de Straat met Iran maar weigeren te accepteren dat Iran er eenzijdig controle over uitoefent. Ze werken nu aan alternatieve pijpleidingscapaciteit om die afhankelijkheid te verminderen. Lees ook hoe de S&P 500 reageerde op de Iran-oorlog en hoe de obligatierentes stegen door diezelfde energieschok.
Wat dit betekent voor de Bitcoin-koers
Bitcoin steeg van circa $68.000 naar $72.700 nadat de wapenstilstand en de Bitcoin-tol bekend werden. Twee signalen tegelijk: de-escalatie vergroot de risicobereidheid, en Bitcoin als staatsbetaalmiddel versterkt het langetermijnverhaal.
Of de rally aanhoudt, hangt af van de wapenstilstand. Iran zei al dat drie clausules zijn geschonden. Als de oorlog opnieuw escaleert, sluit de Straat opnieuw. Dan stijgt de olieprijs opnieuw. En dan daalt Bitcoin opnieuw mee met de risico-aversie op de markt.
Maar de Bitcoin-tol zelf verdwijnt niet. Iran heeft hem in wetgeving verankerd. De crypto-infrastructuur op het eiland Qeshm staat er. De IRGC past het systeem toe. Of er nu oorlog is of wapenstilstand: wie door de Straat wil, betaalt in Bitcoin. Dat is een eerste in de wereldgeschiedenis.
