Mijn huisarts zit in Rotterdam. Mijn dossier staat bij Chipsoft. Op 7 april sloegen criminelen toe met ransomware. Mijn patiëntgegevens, de bloedwaarden, de medicatie, het gesprek dat ik liever niet had gehad, staan bij een bedrijf dat ik nooit heb gekozen, nooit heb gekend en nooit heb vertrouwd. Ze stonden er gewoon. Zonder dat ik ooit een keuze had.
Chipsoft levert software aan 70% van de Nederlandse ziekenhuizen. De patiëntportalen van vijftien ziekenhuizen zijn offline gegaan na de aanval. Bij de Autoriteit Persoonsgegevens zijn 66 meldingen van datalekken binnengekomen. Twee ziekenhuizen sluiten niet meer uit dat patiëntgegevens zijn ingezien. Franciscus Gasthuis Rotterdam. Albert Schweitzer Dordrecht. Meander Medisch Centrum Amersfoort.
Dit is geen cryptonieuws. Maar het is misschien wel het beste argument voor de kern van wat de cryptowereld al jaren probeert uit te leggen.
Iedereen begrijpt nu wat er mis kan gaan met centrale bewaring
In de cryptowereld bestaat een uitdrukking die beginners altijd te horen krijgen: not your keys, not your coins. Het betekent: als jij je Bitcoin bewaart op een exchange, is het niet echt van jou. Het staat op naam van de exchange. De exchange beheert de sleutels. Als de exchange wordt gehackt, failliet gaat of besluit te bevriezen, kom je thuis zonder iets.
Dit klinkt abstract totdat je het voelt. Vragen als “maar ze zijn toch veilig?” en “maar ze zijn toch betrouwbaar?” zijn precies wat Nederlanders ook dachten over Chipsoft. Het bedrijf levert al tientallen jaren software aan ziekenhuizen. Het is de onzichtbare laag onder de hele Nederlandse gezondheidszorg. Niemand twijfelde eraan. Tot 7 april.
Nu begrijpen 17 miljoen Nederlanders intuïtief wat dat risico inhoudt. Niet als cryptobegrip. Als persoonlijke ervaring. Hun gevoeligste gegevens stonden bij een centrale partij die ze nooit hebben gekozen. Die partij faalde. En zij hadden geen enkele controle.
Waarom ransomware en crypto zo verweven zijn geraakt
Ransomware-aanvallers eisen altijd crypto. Bijna altijd Bitcoin of Monero. De reden is puur praktisch: crypto is moeilijker te traceren dan een bankoverschrijving, en je kunt het wereldwijd ontvangen zonder een bankrekening. Dat maakt crypto het favoriete betaalmiddel van criminelen die anoniem willen blijven.
Dat kleeft aan crypto. Het is een eerlijk punt van kritiek. Maar het is niet het volledige verhaal. Ransomware bestond al voor Bitcoin. In 1989 stuurde een bioloog diskettes naar aidsonderzoekers met een programma dat bestanden vergrendelde en vroeg om betaling via een postbus in Panama. De techniek is oud. Crypto maakte de uitbetaling makkelijker en anoniemer. Maar de kwetsbaarheid die aanvallers uitbuiten, zit niet in crypto zelf. Het zit in het feit dat waardevolle data bij één centrale partij staat, zonder dat gebruikers er iets over te zeggen hebben.
Chipsoft is precies dat. Eén partij. Zeventig procent marktaandeel. Geen alternatief voor patiënten. Geen keuze. Geen controle.
De parallel met Mt. Gox, FTX en elke exchange-hack
In 2014 verdween er 850.000 Bitcoin van de exchange Mt. Gox na een hack. In 2022 verdween FTX met miljarden aan klantenvermogen. In beide gevallen hadden gebruikers hun crypto toevertrouwd aan een centrale partij. Ze hadden geen sleutels. Ze hadden een accountnummer. En toen de centrale partij viel, was het weg.
Na elke grote exchange-hack groeit het begrip voor self-custody. Mensen kopen hardware wallets. Ze leren wat een seed phrase is. Ze nemen de moeite om hun eigen sleutels te beheren, ook al is dat ingewikkelder. Want ze begrijpen nu wat er op het spel staat als ze dat niet doen.
De Chipsoft-hack doet hetzelfde, maar dan voor een publiek dat nooit aan crypto heeft gedacht. Het maakt het argument tastbaar. Jouw medische geschiedenis staat bij een bedrijf dat je niet kent. Als zij worden gehackt, ben je het slachtoffer. Jij had geen keuze en geen controle. En dat is precies het probleem dat decentralisatie probeert op te lossen.
Wat dit niet betekent
Dit artikel pleit er niet voor om patiëntendossiers op een blockchain te zetten. Dat is een andere discussie, met andere risico’s. Medische data op een publieke blockchain is geen oplossing voor privacy.
Het pleit ook niet voor een specifieke crypto-aankoop. De Chipsoft-hack is geen koersargument voor Bitcoin.
Wat het wel doet: het maakt het fundamentele principe begrijpelijk voor iedereen. Centrale bewaring van waardevolle gegevens is een risico. Dat geldt voor patiëntendossiers, voor crypto op een exchange en voor bankgegevens. Voor alles wat je toevertrouwt aan een partij die jij niet controleert. De vraag is altijd hetzelfde: wie heeft de sleutels? En wat gebeurt er als die partij faalt?
In crypto heb je inmiddels een antwoord op die vraag. Je kunt je eigen sleutels beheren. Je kunt je eigen wallet gebruiken. Het is ingewikkelder. Maar het is mogelijk. Voor je medisch dossier heb je die keuze voorlopig niet. Chipsoft beslist dat voor je.
Mijn huisarts zit in Rotterdam. Mijn dossier staat bij Chipsoft. En ik heb er nog steeds niets over te zeggen. Misschien is dat het meest schokkende van dit hele verhaal.
