Je zet de thermostaat een graadje lager. Je controleert of er lampen aan staan die dat niet hoeven. Je rijdt een omweg langs een goedkoper tankstation. En je bent niet de enige. Het RTL Nieuwspanel ondervroeg ruim 20.000 Nederlanders op 17 en 18 maart en concludeerde dat een kwart van ons gedrag aanpast door de gestegen energieprijzen. Nederlanders energiecrisis gedrag 2026 is daarmee niet meer alleen een krantenkop. Het is wat er bij ons thuis in Zoetermeer, Amsterdam en Eindhoven gewoon al gebeurt.
Nederlanders energiecrisisgedrag 2026 in concrete cijfers
De thermostaat lager zetten en letten op onnodige apparaten en lampen. Dat zijn de meest genoemde aanpassingen bij de groep die al bezuinigt op gas en stroom. Aan de pomp ziet het er vergelijkbaar uit. Van alle automobilisten zegt 58% al te bezuinigen op benzine. Goedkopere tankstations zoeken is de meest genoemde strategie, gevolgd door minder reizen of een ander vervoersmiddel kiezen. Toch bezuinigt 42% nog niet.
Premier Rob Jetten zei eerder dat Nederlanders zelf heel goed kunnen nadenken over hoe ze omgaan met de hoge prijzen. Het is een begrijpelijk standpunt. Toch legt het een kloof bloot tussen wat burgers al doen en wat de overheid van ze verwacht. Want Nederlanders energiecrisis gedrag 2026 laat zien dat velen al handelen, met of zonder overheidsadvies.
De spanning tussen zelf handelen en overheidssteun
Hier zit een opvallende tegenstelling in de data. Enerzijds zegt 55% dat de overheid nu al moet ingrijpen. Anderzijds zegt 53% geen steun nodig te hebben. Nog eens 38% heeft pas steun nodig als de hoge prijzen langer aanhouden. Slechts 4% heeft nu al directe hulp nodig. Dat lijkt tegenstrijdig, maar het is dat niet. Mensen willen dat de overheid handelt voor anderen, niet per se voor zichzelf. Intussen handelden andere landen al. Italië verlaagde de accijnzen op brandstoffen eerder deze week. Griekenland nam maatregelen tegen prijsmisbruik door oliehandelaren. Spanje kondigde een steunpakket van vijf miljard euro aan, inclusief huurbevriezing en lagere elektriciteitsbelasting. Nederland wacht. Nederlanders energiecrisis gedrag 2026 laat zien dat de bevolking echter niet wacht.
Groningen en de verschuivende opvattingen
Er is nog een verschuiving die opvalt. Het draagvlak voor het hervatten van de gasboringen in Groningen groeit. In september stond dat op 34%. Nu is dat 43%. Bij mensen die moeilijk rondkomen is het draagvlak zelfs 57%. Als je niet weet hoe je je energierekening betaalt, kijk je naar de dichtstbijzijnde oplossing. Groningen ligt dichtbij. 82% wil de putten in ieder geval openhouden voor extreme noodgevallen.
JA21 wil gaswinning wettelijk vastleggen als strategische reserve, maar haalt nog geen meerderheid in de Kamer. De energiecrisis herprogrammeert dus niet alleen gedrag thuis. Ze herprogrammeert ook politieke opvattingen over een onderwerp dat de afgelopen jaren juist gesloten leek.
Wat dit voor crypto en Bitcoin betekent
Ik schrijf over crypto, maar deze cijfers raken ook onze markt. Rabobank berekende eerder dat de piek van de energieschok pas over 21 maanden aankomt. Als een kwart van de Nederlanders energiecrisisgedrag 2026 nu al aanpast, terwijl we nog ver van de piek zitten, is de vraag wat er over zes maanden met het consumentenvertrouwen en de koopkracht gebeurt.
Minder koopkracht betekent minder risicobereidheid. Dat vertaalt zich direct naar druk op Bitcoin en alle risicovolle activa. Het IEA sloeg gisteren alarm over de grootste energieverstoring ooit. Het kabinet wacht af. Wij zetten alvast de thermostaat lager.
