Europese bedrijven gebruiken steeds vaker AI, maar de ECB kan de opbrengst nog niet duidelijk terugvinden in de productiviteit van de economie als geheel. Hoofdeconoom Philip Lane maakte dat onderscheid dinsdag 13 oktober in Dublin. Het IMF publiceerde dezelfde dag een rapport waarin tegenvallende AI-investeringen en winstgevendheid juist als mogelijk marktrisico gelden.
| Wat je moet weten |
|---|
| Lane besprak op 13 oktober AI-gebruik en de economie van het eurogebied. |
| In een enquête over eind 2025 gebruikte 64 procent AI experimenteel of beperkt. |
| Slechts 7 procent van de ondervraagde bedrijven meldde omvangrijk AI-gebruik. |
| Het IMF noemt een correctie van AI-beleggingen als risico, zonder die te voorspellen. |
In zijn toespraak over AI en de Europese economie verwijst Lane naar de ECB-enquête over de toegang van bedrijven tot financiering in het vierde kwartaal van 2025. De 64 en 7 procent slaan dus op verschillende gebruiksniveaus binnen diezelfde enquête. Het zijn geen vandaag gemeten groeipercentages en ook geen cijfers over hoeveel productiever bedrijven zijn geworden.
Lane noemt de Europese toepassing van AI al aanzienlijk en snel groeiend. Toch is het volgens hem te vroeg om een wezenlijk effect op de totale productiviteit vast te stellen. Dat laat ruimte voor winst bij afzonderlijke taken, zonder dat die winst al zichtbaar hoeft te zijn in de hele economie. Een bedrijf dat software uitprobeert, staat bovendien op een ander punt dan een bedrijf dat zijn werkprocessen er ingrijpend op heeft ingericht.
De investering loopt vooruit op de opbrengst
De ECB ziet AI ondertussen wel terug in de economische activiteit. Volgens Lane zijn bedrijven van plan dit jaar ongeveer 10 procent van hun totale investeringen aan AI te besteden. AI-gerelateerde kredietverlening vormt ruwweg een kwart van de recente kredietgroei aan bedrijven. Dat laatste is een aandeel in de groei: het betekent niet dat een kwart van alle uitstaande bedrijfsleningen voor AI is bestemd.
De geldstromen maken het verschil tussen gebruik en opbrengst relevant voor beleggers. Er kan al veel worden geïnvesteerd terwijl de uiteindelijke winst nog onzeker is. Lane wijst daarom ook op hoge aandelenwaarderingen en de toename van AI-gerelateerde schulduitgifte. Zelfs een tijdelijke terugval in verwachtingen over technische vooruitgang of beleggersvertrouwen kan financiële risico’s opleveren.
Het IMF beschrijft hoe een tegenvaller kan doorwerken
Het Global Financial Stability Report van oktober plaatst AI in een bredere risicoanalyse. Zwakkere of minder duurzame investeringen en winstgevendheid kunnen volgens het IMF tot lagere prijzen van AI-gerelateerde beleggingen leiden. Meer lenen voor beleggingen en veel posities in dezelfde hoek van de markt kunnen zo’n correctie versterken.
Daarmee toetsen de twee instellingen verschillende schakels. De ECB kijkt onder meer naar toepassing, financiering en nog moeilijk meetbare productiviteit. Het IMF beschrijft wat er kan gebeuren als de verwachte opbrengsten tegenvallen. Een dalende waardering zou op zichzelf niet bewijzen dat AI geen bruikbare technologie is; een bruikbare technologie garandeert omgekeerd geen rendement op ieder aandeel.
De marktcontext komt hier uit het op 13 oktober gepubliceerde IMF-rapport, gecontroleerd op 14 oktober om 09.09 uur Nederlandse tijd. Het IMF beschrijft veerkrachtige markten én verhoogde stabiliteitsrisico’s. Dat is een beoordeling van risico’s, geen actuele koersmeting of voorspelling van een bitcoincrash.
