AI-kloof met China krimpt naar record 3 procent

AI-context. DeepSeek V3 kostte volgens de ontwikkelaar ongeveer 5,6 miljoen dollar om te trainen. Analisten schatten de trainingskosten van GPT-4 op 50 tot 100 miljoen dollar. DeepSeek haalt inmiddels een waardering van ongeveer 52 miljard dollar. Drie Chinese modellen staan in de mondiale top 15 van meer dan 1.100 geteste taalmodellen. Bron, Bloomberg Intelligence en Bloomberg Opinion.

Wat de nieuwe AI-kloof met China volgens Bloomberg laat zien

DeepSeek V4.1 Flash verscheen in september. Het model klom direct naar de mondiale top 15 van LiveBench, een ranglijst die meer dan 1.100 taalmodellen rangschikt. Drie Chinese modellen staan nu in die top 15. Begin dit jaar was dat er nog maar een.

De vooruitgang gaat niet over meer rekenkracht. Chinese labs zetten in op efficiëntie, met gerichte afstemming voor eigen hardware. DeepSeek V3, de voorganger, kostte volgens de ontwikkelaar ongeveer 5,6 miljoen dollar om te trainen. GPT-4 kostte naar schatting van analisten 50 tot 100 miljoen dollar. Dat is negen tot achttien keer zo duur, terwijl het prestatieverschil nu nog maar 3 procentpunt bedraagt. Die rekensom zet kracht achter de waarschuwing van Bloomberg Intelligence.

Analist Robert Lea windt er geen doekjes om. Hij schrijft dat drie procent geen afrondingsverschil is. Volgens hem ondermijnt de trend het idee dat de Amerikaanse technologische voorsprong vanzelf standhoudt.

Wat de kloof betekent voor ASML en de Nederlandse chipsector

Washington bouwt zijn AI-strategie op een simpele aanname, namelijk dat het tegenhouden van chips de Chinese vooruitgang remt. Die aanname staat nu onder druk. Het Amerikaanse Congres bespreekt de MATCH Act, die ASML verder beperkt in de verkoop van lithografiemachines aan China. Het wetsvoorstel raakt ook onderhoud aan bestaande Chinese klanten.

Nederland verzet zich tegen de extraterritoriale reikwijdte van de wet. Minister Sjoerd Sjoerdsma zei na overleg in Washington dat exportcontrole het beste werkt als landen uit overtuiging samenwerken, niet als beleid van buitenaf wordt opgelegd. Hij wees erop dat de VS daarmee feitelijk maatregelen aan Nederland zou opleggen. Voor het kabinet raakt dat het verdienvermogen van het land. ASML haalde in 2024 nog meer dan 7 miljard euro omzet uit China. Eerder dit jaar kwam ASML op scherp te staan door een grote chipdeal tussen Anthropic en SK Hynix.

De cijfers van Bloomberg Intelligence voeden een ander argument. Als Chinese labs de kloof dichten door efficiëntie in plaats van importchips, dan raakt een exportverbod minder hard dan voorzien. Nederland houdt vast aan het eigen exportcontroleregime, los van de Amerikaanse druk.

Wat de kleinere kloof betekent voor Nvidia en de chipmarkt

Nvidia voelt de concurrentie het eerst. Op 27 januari 2025 verloor het bedrijf 589 miljard dollar aan beurswaarde na nieuws over een efficiënt Chinees AI-model, een koersval van bijna 17 procent op een dag. Die schrik zit er nog in.

Washington paste het beleid intussen aan. In januari 2026 gingen H200- en MI325X-chips van automatische weigering naar beoordeling per geval. In augustus volgde een ingreep tegen een maas, Chinese bedrijven huurden Nvidia-rekenkracht via datacenters in Zuidoost-Azie. Fabrikant AMD rekende onlangs voor wat agentic AI kosten per miljoen tokens werkelijk zijn. Die rekensom toont hoe duur de Amerikaanse aanpak blijft naast de Chinese efficiëntieslag.

Hyperscalers blijven ondertussen fors investeren. Samen trekken ze in 2026 meer dan 600 miljard dollar uit aan AI-capaciteit. Een taskforce van de Amerikaanse regering, de Super Intelligence Force, kijkt mee naar wat die uitgaven opleveren. Geld lost de efficiëntiekloof niet automatisch op.

Veelgestelde vragen

Wat is DeepSeek V4.1 Flash? Het is een Chinees taalmodel van ontwikkelaar DeepSeek, uitgebracht in september 2026. Het model scoort 81,1 punten op de ranglijst LiveBench en staat daarmee in de mondiale top 15 van meer dan 1.100 geteste modellen.

Hoe groot is de AI-kloof met China nu precies? Bloomberg Intelligence meet een verschil van 3 procent tussen de beste Amerikaanse en Chinese modellen. In mei 2026 was dat nog 9 procent, begin dit jaar 15 procent.

Raakt de kleinere AI-kloof ook ASML? De Amerikaanse MATCH Act zou de verkoop van ASML-lithografiemachines aan China verder beperken. De Nederlandse regering verzet zich tegen de extraterritoriale reikwijdte van dat wetsvoorstel.