Anthropic schikking van 1,5 miljard dollar krijgt goedkeuring

AI-context. De rechter schrapte 86 miljoen dollar van het gevraagde advocatenhonorarium, van 187,5 miljoen naar 101,56 miljoen dollar. Bloomberg Law meldt dat in totaal 122 miljoen dollar naar advocatenkosten en proceskosten gaat. In Duitsland oordeelde de rechtbank in München op 11 november 2025 al dat OpenAI auteursrecht schond. Het bedrijf trainde er op songteksten van muziekrechtenorganisatie GEMA. Vanaf 2 augustus 2026 handhaaft de Europese AI Office verplichte transparantie over trainingsdata. Boetes bij overtreding lopen op tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldomzet. Bron, rechterlijke uitspraak via CourtListener, Bloomberg Law en Landgericht München I.

Anthropic schikking staat na jaren strijd juridisch vast

Rechter William Alsup opende dit hoofdstuk vorig jaar met een spraakmakend vonnis. Hij oordeelde dat trainen op auteursrechtelijk beschermde tekst onder fair use valt, een uitzondering die hergebruik soms toestaat. Voor het downloaden van boeken via piraterijsites zoals Library Genesis gold die vrijstelling niet. Anthropic haalde daar naar schatting 500.000 werken vandaan om Claude te trainen. Meer dan 5.000 auteurs dienden oorspronkelijk een klacht in tegen het gebruik van hun werk. Beide oordelen dwongen het bedrijf tot een schikking. Dat voorkwam een jury en onvoorspelbare schadevergoedingen. Claude draait deels op de teksten uit die piratenbibliotheken, ook na de schikking.

Rechter Martinez-Olguin nam de zaak over na het vertrek van Alsup en zette er maandag haar handtekening onder. Ze noemde de deal substantieel voordelig voor de auteurs, gezien de onzekere uitkomst van een proces. Vorige week klaagden uitgevers als Hachette, Cengage en Elsevier ook Google aan. De aanklacht gaat over trainingsdata voor Gemini. Die zaak, en tientallen andere tegen OpenAI, Meta en Midjourney, krijgen nu een prijskaartje als referentiepunt.

Auteurs en uitgevers moeten alsnog een claim indienen. Dat gaat via het officiële claimportaal van de schikking. De uitkering loopt vermoedelijk door tot eind 2026, blijkt uit de rechtbankstukken. Voor kleinere schrijvers is dat bedrag vaak hoger. Het overtreft de opbrengst van jarenlange verkoop. Critici noemen de schikking desondanks mager. Bij een verloren rechtszaak dreigde Anthropic met 150.000 dollar schadevergoeding per boek. Vermenigvuldigd met de bijna 500.000 betwiste werken liep de mogelijke schadeclaim op tot ruim 75 miljard dollar. Dat bedrag had de onderneming kunnen ruïneren, ook na de miljarden aan investeringen van Google en Amazon. Het onderscheid tussen legaal trainen en illegaal verzamelen is nu de juridische maatstaf voor de andere zaken.

Advocaat Justin Nelson, die de auteurs vertegenwoordigde, noemde het de grootste bekende schikking in de geschiedenis van het auteursrecht. Omdat de zaak is geschikt in plaats van uitgeprocedeerd, wordt Alsups fair use oordeel geen bindend precedent voor hoger beroep. Andere rechters mogen dus zelf tot een ander oordeel komen in de lopende zaken tegen Google, Meta en Midjourney. OpenAI vecht intussen op meerdere fronten tegelijk, ook tegen Apple. Voor Anthropic zelf verdwijnt met de schikking een juridisch risico van tientallen miljarden dollars van de balans.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Europa kent geen vergelijkbare regeling voor massaclaims, dus loopt de aanpak hier anders. De rechtbank in München velde in november 2025 al een eigen oordeel tegen OpenAI, voor songteksten van GEMA. Die uitspraak leidt niet tot een uitkering, maar tot een verplichte licentie voor toekomstig gebruik. De Europese AI Act voegt daar per 2 augustus 2026 een handhavingstap aan toe. Aanbieders van general-purpose AI-modellen, systemen die breed inzetbaar zijn, moeten dan een publiek overzicht van trainingsdata tonen. Brussel publiceerde het verplichte sjabloon voor die samenvatting al op 24 juli 2025. Zij riskeren boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde omzet bij overtreding. Nederlandse auteursorganisaties zoals de Auteursbond volgen de Amerikaanse zaak op de voet, in afwachting van eigen regelgeving die nog ontbreekt. Het bedrag van 3.000 dollar per boek geeft hen voor het eerst een concreet startpunt voor onderhandelingen. Zonder een Europese vorm van massaclaim blijft een even grote schikking hier onwaarschijnlijk. Toch zet de combinatie van de Duitse uitspraak en de naderende handhaving van de AI Act druk op de sector.

In Nederland worden de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur en de Autoriteit Persoonsgegevens de coördinerende toezichthouders op de AI Act. Zij houden straks toezicht. Het gaat om naleving van de transparantieplicht voor trainingsdata. Nederlandse schrijversorganisaties duwen al langer aan op zo’n verplichting, tot nu toe zonder tastbaar resultaat. De Amerikaanse uitspraak verandert niets aan Nederlandse wetgeving, maar levert wel een concreet onderhandelingscijfer op. Rechthebbenden kunnen voortaan verwijzen naar 3.000 dollar per boek als ondergrens bij eigen onderhandelingen. De handhaving van de AI Act begint precies op het moment dat deze Amerikaanse zaak wordt afgerond. Ook chipmakers volgen de Europese regels op de voet, zo bleek eerder rond Jensen Huang in Genève. De Nederlandse Auteursbond voert onder de naam AI is jatwerk al campagne tegen datzelfde ongevraagde gebruik van teksten.