Toezichthouders vrezen AI, Claude vindt al een nieuw enzymsysteem

AI-context. Anthropic opende de aanmeldingen voor het Life Sciences Verification Program al op 17 september. Zes dagen later volgde de aankondiging van deze ontdekking. Het standaardtoegangsniveau van dat programma loopt jaarlijks af. Het niveau voor werk met een hoger risico loopt om de zes maanden af. Het geldt voor een met naam genoemd project. Uit de eigen cijfers van Anthropic volgt dat elke Claude-agent gemiddeld ruim tweehonderdtwintigduizend tokens verwerkte in die 21 uur. Bron, Anthropic.

Hoe Claude naar een nieuw enzymsysteem zocht

Het onderzoek begon met een simpele zoekopdracht. Claude moest genomen van bacteriofagen doorzoeken op ongewone combinaties van genen. Het model vond meer dan 200.000 reverse transcriptases, enzymen die RNA terugschrijven naar DNA. Van die verzameling schoof het er 3.500 opzij als bijzonder genoeg om verder te bekijken. Twintig kandidaten haalden de laatste ronde.

Een daarvan viel op om een reden die eerdere studies hadden gemist. Naast het reverse-transcriptase-gen lag een lange reeks gelijkmatig verdeelde DNA-herhalingen. Die structuur doet denken aan een CRISPR-array, het systeem waarmee bacterien zich tegen virussen verdedigen. Anthropic noemde het nieuwe systeem ART, voor array-associated reverse transcriptases. Wat het doet, is nog onbekend.

Feng Zhang ziet een intrigerend signaal, geen doorbraak

Feng Zhang ontwikkelde CRISPR mede aan het Broad Institute en werkt nu bij MIT. Hij noemt de vondst van Claude “an exciting example of how AI agents can contribute to biological discovery”. Zijn oordeel blijft voorzichtig. De combinatie van RNA-herhalingen en een reverse transcriptase verdient volgens hem verder onderzoek. Meer niet, berichtte Al Jazeera over dezelfde aankondiging.

Dat past bij hoe Anthropic het laboratorium zelf beschrijft. Het gebouw staat in de Bay Area en werkt uitsluitend op de laagste risiconiveaus, BSL-1 en BSL-2. Menselijke ziekteverwekkers komen er niet binnen. Mensen voeren al het natlab-werk uit, niet de AI. Claude doorzoekt data, het prikt geen naalden.

Wat de AI-verordening betekent voor Nederlandse biotech

De Europese AI-verordening behandelt dit soort modellen niet als bijzaak. Aanbieders van general-purpose AI-modellen met systeemrisico moeten onder artikel 55 verplicht testen op gevaren, inclusief chemische, biologische, radiologische en nucleaire risico’s. Voor Anthropic betekent dat vooral een ding. Aantonen dat een tool als Claude de drempel voor het maken van biologische wapens niet verlaagt.

In Nederland delen de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur en de Autoriteit Persoonsgegevens de coordinerende rol in het toezicht op de verordening. Vanaf 2026 openen beide toezichthouders ook een regulatory sandbox, een testomgeving waar bedrijven hun AI-systemen mogen uitproberen onder begeleiding. Nederlandse biotechbedrijven zoals gentherapiebedrijf uniQure in Amsterdam werken al met AI-ondersteunde eiwit- en gentherapieontwikkeling. Een doorbraak als deze verandert het onderzoek van uniQure niet van vandaag op morgen. De regels voor de onderliggende modellen veranderen wel.

Wat nog niet vaststaat over ART

Het ART-systeem is een hypothese, geen bevestigd resultaat. Niemand heeft de eiwitten in een echt laboratorium aan het werk gezet. De structuur oogt bekend, de functie niet. Het kan een nieuw verdedigingsmechanisme tegen virussen zijn, of iets dat niets met CRISPR te maken heeft. Dat maakt de vondst een hypothese, geen medicijn of product.

Anthropic bouwde eerst het Life Sciences Verification Program, toen pas kwam de aankondiging van de vondst. Die volgorde is geen toeval. Het bedrijf wilde een toegangssysteem met vastgelegde veiligheidslagen klaar hebben voordat het liet zien waartoe zijn modellen in staat zijn. Zo pareert Anthropic de vraag die na elke AI-doorbraak in de biologie opduikt. Wie mag dit straks zelf gebruiken, en onder welke voorwaarden. Dezelfde vraag speelde eerder al bij het gesprek van vier AI-bazen met de VN-Veiligheidsraad. Ze kwam ook terug bij de discussie rond de goedkopere Opus 5.5, twee stappen die aan deze aankondiging voorafgingen.

Veelgestelde vragen

Wat is het ART-enzymsysteem dat Claude vond?
ART staat voor array-associated reverse transcriptases, een enzymsysteem dat Anthropic op 23 september 2026 aankondigde. Het combineert een reverse transcriptase met een reeks DNA-herhalingen die op een CRISPR-array lijkt. De functie staat nog niet vast.

Mag Claude nu gevaarlijke virussen bestuderen?
Nee. Het laboratorium van Anthropic werkt alleen op de risiconiveaus BSL-1 en BSL-2 en sluit menselijke ziekteverwekkers uit. Al het fysieke laboratoriumwerk gebeurt door mensen, niet door AI.

Wie krijgt toegang tot het Life Sciences Verification Program?
Teams en instellingen konden zich vanaf 17 september 2026 aanmelden. Het programma geeft toegang tot de modellen Mythos, Opus en Sonnet met aangepaste veiligheidsmaatregelen voor werk zoals geneesmiddelenonderzoek en klinische ontwikkeling. Individuele abonnementen vallen er nog buiten.