Wat willen Visa, Mastercard en Adyen met de x402 Foundation?

Marktcontext per 17.10 CET. Bitcoin (BTC) noteert 64.671 dollar, 3,0 procent hoger in 24 uur. Het swapvolume rond x402 staat vandaag op 18.380 dollar, 98 procent onder de dagpiek van 3 december. Base, het netwerk van Coinbase, verwerkt daarvan 92 procent. Bron, CoinDesk en DefiLlama.

Waarom kaartreuzen instappen bij de x402 Foundation

Het web kreeg in de jaren negentig al een foutcode voor betalen, nummer 402, “Payment Required”. Kaartkosten maakten bedragen van een paar cent onrendabel, dus bleef de code dertig jaar lang ongebruikt op de plank liggen. Coinbase vulde dat gat in mei 2025 met x402. Een server vraagt via code 402 een prijs. De software van de koper ondertekent dan een stablecoin-overboeking, meestal in USDC, een digitale dollar met vaste koers. De betaling is in seconden rond, zonder rekening of klantrelatie. Datzelfde Coinbase laat AI op het eigen platform al code uitvoeren. Dinsdag maakte de Linux Foundation bekend dat de overdracht rond is en dat 40 leden het protocol samen besturen.

Op de ledenlijst staat de top van het wereldwijde betaalverkeer. Zeventien premier members betalen voor een bestuursstoel, naast 23 gewone en geassocieerde leden. “Als AI-agents een groter deel van de transactie overnemen, moet de infrastructuur erachter vanaf dag één op controle, interoperabiliteit en vertrouwen zijn gebouwd,” zegt Adyen-CTO Tom Adams in het persbericht. Ripple bouwde al x402-steun voor XRP en de eigen stablecoin RLUSD. Google nam de standaard op in het eigen betaalprotocol voor agents, schrijft CoinDesk. Mastercard hangt er het programma Agent Pay for Machines aan. Stripe, dat vandaag zelf met een bod op PayPal in het nieuws kwam, doet ook mee.

Een maand x402 is nog geen minuut Visa-volume

De teller staat op 75 miljoen betalingen in 30 dagen, ongeveer 29 per seconde. Samen goed voor 24 miljoen dollar, verdeeld over 94.000 kopers en 22.000 verkopers. De gemiddelde betaling bedraagt 32 dollarcent. Geen kaartnetwerk verwerkt zulke bedragen met winst, precies daar mikt x402. Visa handelde in boekjaar 2025 zo’n 14,2 biljoen dollar aan betalingen af, gemiddeld 40 miljard per dag. Een volle maand x402 komt daarmee overeen met nog geen minuut Visa-verkeer. Omzet valt hier voorlopig niet te halen. De kaartreuzen kopen zeggenschap over een standaard die hun verdienmodel kan raken.

De cijfers van DefiLlama tonen de andere kant. Het speculatieve swapvolume rond het protocol haalde op 3 december een piek van bijna 970.000 dollar per dag. Vandaag resteert daarvan 18.380 dollar, een daling van 98 procent. De hype rond de bijbehorende tokens koelde af. De machinebetalingen liepen gewoon door. SoftBank-topman Masayoshi Son voorspelde dinsdag 100 biljoen AI-agents in 2040, meldde CoinDesk op basis van NHK. Bij één betaling van 32 dollarcent per agent komt dat uit op 32 biljoen dollar per dag.

Wat dit betekent voor de Nederlandse belegger

Er valt geen x402-token te kopen, het protocol heeft er geen. De Nederlandse route loopt via bestaande namen. Adyen uit Amsterdam zit als enig Nederlands bedrijf aan de bestuurstafel. Wie het aandeel op de AEX heeft, staat zo dichter bij agentbetalingen dan gedacht. Daarnaast is er USDC, de stablecoin die vrijwel alle x402-betalingen afwikkelt. USDC voldoet aan MiCAR, de Europese cryptoverordening, en is te koop bij AFM-gereguleerde beurzen zoals Bitvavo. Hoe streng Europa stablecoins onder MiCAR behandelt, bleek deze week nog bij Bybit EU. Stablecoins tellen fiscaal mee in Box 3, net als de rest van de portefeuille.

Voor de portefeuille verandert er vandaag weinig. Bitcoin en ether bewogen op het inflatienieuws, niet op deze lancering. De volgende test is de euro. Circle geeft met EURC al een euromunt uit die aan MiCAR voldoet. Het x402-verkeer loopt voorlopig vrijwel geheel via de dollar. Zodra agents in euro’s afrekenen, raakt de standaard de Europese betaalmarkt direct, met Adyen als Nederlandse stem aan tafel.

Dit artikel is informatief en geen financieel advies. Beleggen in crypto-activa brengt risico op verlies met zich mee. Doe eigen onderzoek naar de voorwaarden, de fiscale gevolgen en de eigen risicobereidheid. Raadpleeg bij twijfel een onafhankelijk adviseur voordat je kapitaal inzet.