SambaNova AI-chips halen 1 miljard op, maar ASML wint de echte race

AI-context. SambaNova haalde in 2021 al 676 miljoen dollar op. De waardering lag toen boven 5 miljard. SoftBank Vision Fund 2 leidde die ronde. In februari 2026 volgde 350 miljoen dollar. Intel legde daar 35 miljoen bovenop. Dat gaf de chipmaker een belang van ongeveer 9 procent. Wereldwijd haalden startups in de eerste helft van 2026 een record van 510 miljard dollar op. Bron, Reuters en Tech Startups.

Waarom investeerders op SambaNova AI-chips wedden

Inference is de fase waarin een getraind model antwoorden genereert. Die stap groeit nu het snelst in de AI-markt, want bedrijven zetten generatieve AI in hun dagelijkse processen. Elke prompt kost rekenkracht, en dus geld. Dat loopt op. SambaNova bouwt chips en systemen die deze last goedkoper willen draaien. Het eigen persbericht spreekt van soevereine AI en nieuwe cloudaanbieders als kopers. General Atlantic leidde de ronde. BlackRock, Intel Capital en de Qatar Investment Authority deden mee. De eerste close bevestigt een waardering van 11 miljard dollar.

De verschuiving zegt iets over de hele markt. Jarenlang ging het geld naar het trainen van grote modellen. Nu draait de aandacht naar het draaien ervan. Daar zit het volume, want elke gebruiker stuurt prompts. SambaNova mikt op klanten die vaste kosten zoeken. On-premises hardware houdt data binnen en rekeningen voorspelbaar. Voor een bank als JPMorgan telt dat zwaar. Zekerheid weegt.

De timing valt op. Eind 2025 verkende SambaNova nog een mogelijke verkoop, nadat een ronde was mislukt. Toen lag de waarde rond 4 miljard dollar. Nu ligt die op 11 miljard. Een grote klant hielp mee. JPMorgan koos SambaNova als partner voor inference. De bank draait de SN40- en SN50-systemen on-premises, dus binnen de eigen muren. Zowel CNBC als Reuters bevestigen de ronde en de klant.

Nog niet alles is rond. SambaNova sloot pas de eerste tranche van de financiering. Het belang van Intel na deze ronde blijft onduidelijk. Intel stak eerder 35 miljoen dollar in het bedrijf. Een filing wees op nog eens 15 miljoen, goed voor ongeveer 9 procent. Het bedrijf gaf daar geen update over. Volgens HPCwire gaat het geld naar capaciteit en productontwikkeling. Dezelfde week bracht OpenAI GPT-5.6 wereldwijd uit. En xAI liet met Grok 4.5 zien hoe zwaar de GPU-honger weegt.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

General Atlantic noemt soevereine AI-klanten als doelgroep. Europa wil minder afhankelijk zijn van een handvol Amerikaanse leveranciers, dus meer chipmakers naast Nvidia klinkt hier aantrekkelijk. Toch verandert dat de kern niet. Elke SN40- of SN50-chip rolt van de band bij TSMC. En TSMC drukt die chips met EUV-lithografie, de techniek die alleen ASML levert. ASML zit in Veldhoven. Dus de uitdager van Nvidia koopt indirect bij Nederland.

Hier zit het echte verhaal. De strijd om inference draait om energie en kosten per token, de kleinste teksteenheid. Europese datacenters lopen aan tegen netcongestie en dure stroom. Zuiniger chips helpen die rekening te drukken. Het scheelt megawatts. Maar of het nu Nvidia is of SambaNova, de lithografie komt uit dezelfde fabriek. De golf van Nvidia-uitdagers verbreedt zo de klantenkring van ASML in plaats van die te bedreigen. Europa kan zijn chips spreiden. Aan die ene Nederlandse flessenhals ontsnapt het niet.

Voor Nederland raakt dit meer dan de beurs. Datacenters vragen stroom en ruimte, en in de Randstad zijn beide al jaren schaars. Zuiniger inference kan de druk op het net iets verlichten. Tegelijk hangt de banengroei rond ASML aan de vraag naar chips. Elke nieuwe uitdager die bij TSMC bestelt, houdt de orderboeken in Veldhoven vol. Wie in Europa eigen AI-infrastructuur wil, betaalt dus nog altijd tol aan een fabriek in Brabant.

De regels lopen apart mee. De EU AI Act stelt eisen aan modellen voor algemeen gebruik, ofwel GPAI. Vanaf 2 augustus 2026 mag de Commissie boetes opleggen. Die kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde omzet. Modellen getraind met meer dan 10^25 FLOP, een maat voor rekenkracht, zijn volgens de wet een systeemrisico. Zie de officiële GPAI-verplichtingen. Ook toezicht in Europa op andere markten laat zien hoe regels de spelers vormgeven. Chips en toezicht bepalen samen wie in Europa AI mag draaien.