AI Act handhaving start met amper 78 mensen in Brussel

AI-context. Onderzoeksbureau Pour Demain schat de AI Office in juli 2026 op ongeveer 40 medewerkers. Tegen 2030 moet dat team naar 160 man groeien, aldus het rapport. Slechts een handvol bedrijven valt onder de zwaarste regels voor systeemrisico. Het gaat om OpenAI, Anthropic, Alphabet, Meta, xAI, Alibaba, ByteDance, Z.ai en Mistral. Nederland wees op 20 april twee coördinerende toezichthouders aan voor de rest van de wet. Dat zijn de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Bron, Lawfare, The Parliament Magazine en Rijksoverheid.nl.

AI Act handhaving richt zich op deepfakes en aanvallen

De nieuwe ploeg krijgt een duidelijke taak. Ze speurt naar deepfakes, illegale beelden en cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, stuk voor stuk zware dossiers. Wie een AI-model op de Europese markt brengt, krijgt vanaf 3 augustus de plicht om documentatie te delen. Brussel opent ook twee nieuwe meldpunten. Een Whistleblower Tool voor techwerknemers en een Compliance Tool voor gebruikers melden illegaal gedrag rechtstreeks aan de Commissie. Dat is geen loos dreigement. De Commissie kan ook markttoegang weigeren. Het orgaan onderzocht eerder al een deepfakefunctie in Grok. Die functie zit in het AI-model van xAI.

Slechts een handvol bedrijven springt eruit. Dat handvol bestaat uit OpenAI, Anthropic, Alphabet, Meta, xAI, Alibaba, ByteDance, Z.ai en Mistral. Zij bouwen de grootste modellen. Voor hen geldt een harde knip. Modellen van na 2 augustus 2025 moeten nu al voldoen, oudere modellen krijgen uitstel tot 2027. Er is ook een technische grens. Een model telt als systeemrisico vanaf 10 tot de macht 25 compute, de rekenkracht gemeten in flops. Dat raakt bijna elk groot taalmodel van vandaag. De verplichtingen golden al een jaar. Een ander deel van de wet kreeg net uitstel. Het Digital Omnibus akkoord van 7 mei 2026 schuift de strengste eisen voor risicovolle toepassingen door naar december 2027. Wat verandert is de dwang erachter.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Voor Nederlandse bedrijven verandert er meer. Nederland regelde de eigen kant al eerder. Het kabinet wees op 20 april de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur en de Autoriteit Persoonsgegevens aan als coördinerende toezichthouders. RDI is het vaste aanspreekpunt. Het vertegenwoordigt Nederland richting Brussel en de andere lidstaten, terwijl sectorale toezichthouders apart toezicht blijven houden. Brussel zelf richt zich vooral op de grote modellen van OpenAI, Anthropic en de rest van dat handvol. Dat speelde eerder al bij de disclosure over Claude.

Dus het echte verhaal is dit. Het team in Brussel groeit deze zomer naar 78 mensen, terwijl een eigen rapport 160 medewerkers nodig noemt tegen 2030. Zolang Brussel onderbezet blijft, valt handhaving in de praktijk terug op nationale toezichthouders zoals RDI en AP. Voor een Nederlands bedrijf is de les simpel, wie een AI-systeem bouwt of inkoopt krijgt straks een andere controleur. Die zit niet in Brussel, maar in Den Haag. Dat geldt evengoed voor bedrijven rond de waterneutrale AI-datacenters en voor partijen met een belang in Anthropic, zoals Amazon.

Veelgestelde vragen

Wanneer treedt de AI Act volledig in werking? De Europese AI Act treedt op 3 augustus 2026 volledig in werking. Vanaf die datum krijgt de AI Office in Brussel effectieve handhavingsbevoegdheden, inclusief boetes tot 3 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Wie controleert de AI Act in Nederland? In Nederland coördineren de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) het toezicht op de AI Act. RDI fungeert daarbij als vast aanspreekpunt richting Brussel.

Hoe hoog is de boete bij een overtreding van de AI Act? De AI Office kan boetes opleggen tot 3 procent van de wereldwijde jaaromzet van een bedrijf. Het minimum ligt op 15 miljoen euro. Bij herhaalde overtredingen kan Brussel ook de toegang tot de Europese markt beperken.