Monday.com voegt zich bij AI-ontslagen, ASML sneed al 1700 banen

AI-context. ASML schrapt 1.700 banen, waarvan 1.400 in Nederland, ondanks 9,6 miljard euro nettowinst over 2025. De Nederlandse techsector telde per 2 juli al 2.380 ontslagen dit jaar, wereldwijd de vijfde plek. Monday.com rekent op 45 tot 55 miljoen dollar reorganisatiekosten maar houdt vast aan 20 procent omzetgroei. Aandelen van AI-ontslag-bedrijven presteren 30 handelsdagen later bijna 10 procent slechter dan de Nasdaq. Bron, Omroep Brabant, NOS, Computable en TechCrunch.

Waarom bedrijven AI-ontslagen als excuus gebruiken

Monday.com meldde woensdag bij de Amerikaanse beurstoezichthouder dat het ruim 600 banen schrapt, twintig procent van het personeel. Medeoprichter Eran Zinman schreef zijn personeel dat de stap niet is bedoeld om kosten te besparen. Mensen vervangen door AI is evenmin het doel, aldus Zinman. Punt uit, schreef hij. Hij noemde het een aanpassing aan de AI-gedreven groeistrategie die het bedrijf ruim een jaar geleden al aankondigde. Monday.com verwacht 45 tot 55 miljoen dollar aan eenmalige reorganisatiekosten. Het bedrijf handhaaft niettemin een omzetgroei tot 20 procent voor 2026.

Kern van de nieuwe koers is het AI Work Platform van het bedrijf. Dat platform bevat een no-code bouwer voor bedrijfsapps en een aanpasbare AI-agent. Die agent voert zelfstandig taken uit, op basis van vooraf ingestelde doelen. Ook workflow-automatisering hoort erbij. De SEC-registratie vermeldt niet hoeveel van de 630 getroffen medewerkers elders binnen Monday.com een nieuwe rol krijgen. Voor hen blijft dat voorlopig een open vraag.

Monday.com voegt zich bij een snel groeiende lijst. Oracle, Amazon, Meta en Microsoft schrapten dit jaar samen bijna 50.000 banen, bijna een derde van het Amerikaanse totaal. De Financial Times analyseerde de aandelenkoersen van al die bedrijven. Wie AI als reden voor ontslagen noemt, presteert dertig handelsdagen later gemiddeld bijna 10 procent slechter dan de Nasdaq. Dat blijkt uit die analyse, geciteerd door TechCrunch. Beleggers geloven het verhaal dus niet altijd. Sommige analisten wijten ontslagen liever aan gewone kostenbesparing na jaren van overhaaste groei, met AI als handige dekmantel. Tegelijk werven Anthropic en OpenAI juist agressief personeel. Meta verplaatste dit jaar zo’n 7.000 werknemers naar nieuwe AI-functies in plaats van ze te ontslaan. Het beeld oogt dus minder als krimp en meer als verschuiving van personeel.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

ASML levert de lithografiemachines waarmee vrijwel elke geavanceerde AI-chip wordt gemaakt, van machines die chippatronen op silicium belichten. Toch schrapte het bedrijf in januari 1.700 banen, waarvan 1.400 in Nederland. Dat gebeurde ondanks een recordomzet van 32,7 miljard euro en een nettowinst van 9,6 miljard euro over 2025. ASML noemde de eigen organisatie te log. Simpele taal voor een lastig probleem. Een typische medewerker had volgens het bedrijf meerdere leidinggevenden, met veel tijd aan onderlinge afstemming in plaats van engineering. Techniekmensen besteedden daardoor ongeveer 35 procent van hun tijd aan overleg. Na overleg met de vakbonden beloofde ASML in juni geen gedwongen ontslagen tot mei 2027.

De onzekerheid raakt ook toeleveranciers rond Eindhoven en Veldhoven. Duizenden regionale banen hangen ervan af. Ingrid Thijssen was destijds voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW. Zij waarschuwde in februari al dat Nederland niet klaarstaat voor een langdurige golf van AI-ontslagen en pleitte voor grootschalige omscholing. Grote woorden, klein budget tot nu toe. Hoeveel van de 1.700 ASML-functies definitief verdwijnen, is nog niet bekend. Natuurlijk verloop en herplaatsing kunnen een deel opvangen, tot mei 2027.

De Nederlandse techsector telde per 2 juli al 2.380 ontslagen dit jaar, wereldwijd de vijfde plek. Dat blijkt uit cijfers van Computable. Dat zet ASML in een groter Nederlands patroon. De les is ongemakkelijk voor Den Haag en Brussel. AI-gedreven herstructurering treft niet alleen achterblijvers. Het treft ook winnaars. Dat is de paradox. Juist het bedrijf dat het meest verdient aan de wereldwijde vraag naar rekenkracht voelt de klap. ASML verwacht voor 2026 zelfs een hogere omzet, tussen 34 en 39 miljard euro. Aanhoudende vraag naar EUV-machines jaagt die groei aan, apparaten die met extreem ultraviolet licht chips belichten. De EU AI Act verplicht grote werkgevers overigens al tot meer transparantie over geautomatiseerde besluiten op de werkvloer. Nederlandse ondernemingsraden krijgen daardoor meer inzicht. De wet blijft wel vooral gericht op AI-systemen zelf, niet op reorganisatieplannen.

Veelgestelde vragen

Hoeveel banen kostten AI-ontslagen dit jaar al?
Amerikaanse techbedrijven schrapten in 2026 al bijna 140.000 banen waarbij AI als factor werd genoemd, meldt de Financial Times. Oracle, Amazon, Meta en Microsoft namen daarvan samen circa 50.000 voor hun rekening.

Waarom ontslaat ASML personeel ondanks een recordwinst?
ASML noemt de eigen organisatie te log, met te veel overleg tussen managementlagen. Het bedrijf schrapt daarom 1.700 banen, waarvan 1.400 in Nederland, terwijl de omzet in 2026 juist verder groeit.

Welke bedrijven noemen AI expliciet als reden voor ontslagen?
Monday.com, Oracle, Amazon, Meta, Microsoft en Cognizant hoorden dit jaar bij de bedrijven die hun reorganisatie koppelden aan een AI-strategie. TechCrunch houdt een lopende lijst van ruim twintig namen bij.