Datacenters in Virginia ontregelen stroomnet in 30 seconden

AI-context. Datacenters in de EU verbruikten in 2024 ongeveer 70 terawattuur stroom, en dat groeit naar 115 terawattuur in 2030. Een rapport van Synapse Energy Economics voor Sierra Club voorspelt 35 procent meer CO2-uitstoot in het PJM-gebied door datacenters. De Nederlandse regio Vijfhuizen krijgt pas tussen 2033 en 2035 voldoende netcapaciteit voor nieuwe datacenters. Dat blijkt uit een uitspraak van Rechtbank Gelderland. Bron, Europese Commissie, Synapse Energy Economics en Rechtspraak.nl.

Amerikaans stroomnet wankelt onder datacenters

Een regionale hoogspanningslijn viel woensdag 22 juli uit, ten noorden van Virginia. Datacenters schakelden binnen dertig seconden massaal over op noodstroom, en PJM zag meer dan 3,1 gigawatt vermogen verdwijnen. Dat is ongeveer 3 procent van de netvraag toen, bevestigt DatacenterDynamics. Het net schoot daarna door met een piekoverschot van 3,49 gigawatt, en lichten flikkerden in de wijde regio. Een blackout bleef uit. Toch duurde het herstel ruim tien minuten. Dat is opvallend lang voor dit soort verstoring, zeggen netbeheerders. Dominion Energy meldt snelle stabilisatie, meldt Reuters.

ON.Energy ziet in dit soort storingen een vroeg waarschuwingssignaal voor de hele sector, blijkt uit de analyse van TechCrunch. Topman Ricardo de Azevedo noemt het “the canary in the coal mine” en zegt dat dit steeds vaker voorkomt. Zijn bedrijf bouwt batterijsystemen die datacenters moeten laten meerijden met schommelingen, en vier campussen krijgen samen 3 gigawatt aan buffers. ERCOT in Texas verplicht afnemers nu tot doorstaan. Uitschakelen mag niet meer. Ali Zain Banatwala van netoperator IESO wil dat datacenters voortaan na elkaar in- en uitschakelen, in plaats van gelijktijdig. Synchroon schakelen is precies wat op 22 juli misging, en het onderliggende probleem is groter dan een gevallen lijn.

PJM voorspelt dat datacenters van 6 naar 24 procent van de totale vraag stijgen in 2040. Vier keer zoveel aandeel, in vijftien jaar tijd. Een rapport van Synapse Energy Economics voor Sierra Club voorspelt 35 procent meer CO2-uitstoot in het PJM-gebied door datacenters. Huishoudens betalen mee. Tot 10 procent meer, op korte termijn, blijkt uit hetzelfde rapport. De chipvraag achter deze groei raakt ook Nederland. Dat bleek eerder al bij de chipdeal tussen Anthropic en SK Hynix.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Nederland loopt al tegen precies dit risico aan. Alleen dan preventief, en op tijd. TenneT bevroor het traject van datacenterontwikkelaar Goodman begin 2026. Goodman eiste een dwangsom van 500.000 euro per dag. Rechtbank Gelderland wees die eis op 29 april af, en oordeelde dat TenneT voldoende aantoonde dat het net overbelast is. Netveiligheid weegt zwaarder dan het commerciële belang van een ontwikkelaar, zei de rechtbank in haar vonnis, meldt de NOS. Vijfhuizen krijgt pas in 2033 tot 2035 genoeg capaciteit. Dat betekent negen jaar wachten op stroom, in een land met chipreus ASML.

Utrecht en Eindhoven stopten sinds 1 juli helemaal met nieuwe aanvragen. Cijfers van de Europese Commissie tonen dat het stroomverbruik van datacenters groeit van 70 naar 115 terawattuur in 2030. Bijna een verdubbeling, in zes jaar tijd. Ook de chipdeal van Samsung en Broadcom laat zien hoe snel rekencapaciteit, de rekenkracht voor AI-training, oploopt. Nederland kiest voor blokkade vooraf. De Verenigde Staten repareren achteraf, met batterijen en nieuwe regels. Dat verschil in aanpak is het echte verhaal achter deze storing.

Veelgestelde vragen

Wat gebeurde er op 22 juli 2026 met het Amerikaanse stroomnet?
Een gevallen hoogspanningslijn in Virginia zette datacenters aan tot gelijktijdige noodstroomschakeling. PJM verloor daardoor in dertig seconden ruim 3,1 gigawatt vermogen, ongeveer 3 procent van de toenmalige vraag.

Hoe snel groeit de stroomvraag van datacenters in de Verenigde Staten?
PJM voorspelt dat datacenters van 6 naar 24 procent van de totale netvraag stijgen in 2040. Dat betekent vier keer zoveel aandeel binnen vijftien jaar.

Heeft Nederland ook last van stroomnetproblemen door datacenters?
Ja. Rechtbank Gelderland: TenneT mag die aansluiting weigeren. De reden is netoverbelasting in Vijfhuizen, waar voldoende capaciteit pas tussen 2033 en 2035 komt.