Brussel dwingt Google Android open te stellen voor ChatGPT en Claude

AI-context. Android draait wereldwijd op ruim 70 procent van de smartphones. De DMA kent boetes tot 10 procent van de wereldwijde jaaromzet, bij herhaling 20 procent. Daar komen dwangsommen bij tot 5 procent van de gemiddelde dagomzet. De procedures tegen Google startten op 27 januari 2026 en het besluit viel na 170 dagen. Dat was elf dagen voor de wettelijke deadline. Bron, Europese Commissie en Statcounter.

Wat Brussel Google Android precies oplegt

De Commissie nam twee besluiten tegelijk. Het eerste raakt het besturingssysteem. Google moet externe AI-assistenten toegang geven tot Android-functies die nu alleen Gemini gebruikt. Volgens berichtgeving van CNBC gaat het om elf systeemfuncties. Gebruikers activeren hun favoriete assistent straks met een eigen spraakcommando op het toestel, vergelijkbaar met het bekende “Hey Google”. Externe assistenten mogen daarna ook taken in apps uitvoeren, zoals een restaurant reserveren. Dat staat in het persbericht van de Commissie. De maatregelen bevatten volgens Brussel waarborgen voor privacy en de veiligheid van toestellen.

Het tweede besluit raakt de zoekmachine. Google moet geanonimiseerde ranking-, zoek-, klik- en weergavedata delen onder FRAND-voorwaarden, eerlijk en zonder discriminatie. Ook AI-chatbots met een zoekfunctie komen daarvoor in aanmerking, blijkt uit de procedures van januari. De Commissie noemt de huidige datadeling van Google ineffectief, schrijft persbureau UPI. Kleinere zoekmachines en chatbots kunnen met die datastroom hun resultaten toetsen en hun eigen zoektechnologie stap voor stap verbeteren. De dataverplichting geldt vanaf januari 2027 en de Android-aanpassingen volgen in juli 2027. Beide besluiten zijn juridisch bindend. Onder de DMA-regels lopen boetes op tot 10 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Google waarschuwt voor privacyrisico’s, Brussel ziet meer keuze

Google reageerde vrijwel direct. Kent Walker, topjurist van Google en moederbedrijf Alphabet, waarschuwt in een verklaring voor de gevolgen. Privézoekopdrachten van Europeanen belanden volgens hem bij onbekende bedrijven, zonder degelijke anonimisering en zonder toestemming. Dat schaadt volgens Walker de privacy en bedrijfsgeheimen. Zelfs de nationale veiligheid loopt volgens hem gevaar. Google vraagt daarom om een flexibele invoering op basis van feiten. Het bedrijf stelt dat assistenten op Android nu veilig werken dankzij ingebouwde controles en de toetsing van toestelmakers.

Brussel oordeelt anders. De Commissie stelde vast dat externe AI-agents niet op het niveau van Gemini konden draaien, meldt persbureau AP. Eurocommissaris Henna Virkkunen hoopt op alternatieven voor Google Search en voor Gemini. Gebruikers in de EU moeten volgens haar echt iets te kiezen krijgen bij zoeken en bij AI op hun telefoon. De politieke lading is groot, want president Trump haalde eerder hard uit naar Europese techregels. Google kreeg bovendien al vaker Brusselse dwang te verwerken, van zoekresultaten tot advertenties. Toch gaat dit besluit verder dan eerdere ingrepen. Het raakt de vraag wie straks het startpunt van AI op miljarden telefoons beheert.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

Nederlandse Android-gebruikers merken het verschil vanaf juli 2027. Zij kiezen dan zelf welke assistent diep in hun toestel meedraait, ook via spraak. Android staat wereldwijd op ruim 70 procent van de smartphones, blijkt uit cijfers van Statcounter. Europese bouwers van zoekmachines en AI-chatbots krijgen voor het eerst dezelfde grondstoffen als Google zelf. Systeemtoegang en klik- en zoekdata waren tot nu toe de slotgracht rond Google Search. Dat verandert nu. Voor Europese AI-startups daalt daarmee de drempel om een eigen assistent uit te brengen. Zij hebben geen eigen besturingssysteem meer nodig om gebruikers te bereiken.

Brussel werkte bovendien snel, want de procedures startten op 27 januari en de besluiten vielen na 170 dagen. De wettelijke termijn liep pas op 27 juli af. De toezichthouder bepaalt zo het speelveld voor AI op telefoons, naast de EU AI Act voor de modellen zelf. Die Brusselse lijn zagen we deze maand ook bij de pilot met de digitale euro. De AI-wedloop jaagt ondertussen de hele keten aan, zo toonden de TSMC-kwartaalcijfers donderdag opnieuw. Veilig is die nieuwe assistentenlaag niet vanzelf. Dat bleek eerder bij prompt injection bij OpenAI. Vanaf januari 2027 stromen de eerste zoekdata naar rivalen, een half jaar later volgt de assistentkeuze op het toestel.