De Amerikaanse verkeerstoezichthouder NHTSA laat Zoox als eerste bedrijf betaald rijden met een robotaxi zonder stuur. Het gaat om maximaal 2.500 voertuigen per jaar, twee jaar lang. Zoox krijgt daarvoor ontheffing van acht federale veiligheidsnormen. Dat is iets anders dan een goedkeuring: de auto is van die normen vrijgesteld.
| Wat je moet weten |
|---|
| 1NHTSA gaf Zoox op 30 juli 2026 de eerste commerciƫle ontheffing voor een speciaal gebouwde robotaxi. |
| 2Het plafond ligt op 2.500 voertuigen per jaar gedurende twee jaar, dus hooguit 5.000 in totaal. |
| 3De vrijstelling dekt acht veiligheidsnormen, van ruitontdooiing tot remsystemen. Het voertuig heeft geen stuur en geen pedalen. |
| 4Let op de voorwaarden: NHTSA mag ze onderweg aanscherpen en de ontheffing intrekken. Het betaald rijden begint in Las Vegas. |
Wat Zoox precies heeft gekregen
Zoox mag klanten laten betalen voor ritten in een voertuig dat nooit voor een bestuurder is ontworpen. De wagen is elektrisch, rijdt beide kanten op en heeft twee zitbanken die naar elkaar toe staan, goed voor vier passagiers. De topsnelheid ligt op 75 mijl per uur, ruim 120 kilometer per uur. Verkopen aan particulieren mag niet.
De eerste betaalde ritten komen in Las Vegas. In Californiƫ ligt dat lastiger, want daar heeft Zoox ook nog vergunningen nodig van twee toezichthouders, de CPUC en de DMV. Volgens het verslag van TechCrunch over de laatste federale horde noemde Zoox-topvrouw Aicha Evans het de eerste commerciƫle ontheffing ooit voor een speciaal gebouwde robotaxi.
Waarom er twee getallen rondgaan, 2.500 en 5.000
Over de omvang van de toestemming circuleren twee cijfers, en allebei kloppen ze. NHTSA-baas Jonathan Morrison noemde 2.500 voertuigen per jaar, twee jaar lang. De 5.000 robotaxi’s uit andere koppen zijn diezelfde vergunning, maar dan het jaarplafond maal de looptijd. Er staan er volgend jaar dus geen vijfduizend op straat.
Waar Zoox nu al rijdt
Hoe ver het bedrijf al is, zette Zoox zelf een dag eerder op X. Naast San Francisco en Las Vegas rijdt er personeelsvervoer in Austin en Miami, wordt er getest in Dallas en Phoenix, en is de productieversie van de robotaxi in aanbouw. Er loopt ook een samenwerking met Uber. Het bedrijf bestaat twaalf jaar.
Waarom dit een ontheffing heet en geen goedkeuring
Amerikaanse auto’s worden niet vooraf gekeurd. Een fabrikant verklaart zelf dat zijn voertuig aan de federale veiligheidsnormen voldoet, de FMVSS, en de toezichthouder controleert achteraf. Die normen gaan uit van een mens achter een stuur. Een auto zonder stuur kan er simpelweg niet aan voldoen, hoe veilig hij verder ook is.
De zelfverklaring die Zoox moest intrekken
Zoox koos in juli 2022 toch voor die route. Het bedrijf verklaarde dat zijn robotaxi aan alle geldende FMVSS-normen voldeed. In het afsluitende onderzoeksdossier AQ23001 van NHTSA staat droog dat Zoox daarmee een uitzondering was in de sector, omdat het zichzelf certificeerde in plaats van een beschikbare ontheffing aan te vragen.
De toezichthouder ging er bovenop zitten. Op 6 september 2022 volgde een formeel bevel om die onderbouwing toe te lichten, op 3 maart 2023 opende NHTSA een auditonderzoek naar 64 voertuigen, en in december 2024 kreeg Zoox een inspectierapport met meerdere punten waarop het voertuig volgens de dienst vermoedelijk niet aan de normen voldeed.
In juni 2025 draaide Zoox bij en vroeg alsnog een ontheffing aan, eerst alleen om te mogen demonstreren. Die kwam op 4 augustus 2025, met een opvallende voorwaarde: Zoox moest alle bestaande uitspraken dat het voertuig aan de FMVSS voldoet weghalen of afdekken. Sindsdien rijdt elke Zoox in de Verenigde Staten op een vrijstelling, niet op een nalevingsverklaring.
Om welke acht normen het gaat
De aanvraag voor betaald vervoer liep via een openbaar dossier. NHTSA publiceerde het verzoek op 11 maart 2026 in het Federal Register onder dossiernummer NHTSA-2025-0523, met een inspraaktermijn tot 10 april. De acht normen bestrijken ruitsystemen, verlichting, zicht naar achteren, remmen, inzittendenbescherming en beglazing. Ruim vier maanden later kwam de beslissing.
De voorwaarden die NHTSA kan aandraaien
Aan de vrijstelling hangen strakke voorwaarden. Alle bestuurders op afstand moeten in de Verenigde Staten zitten. Zoox moet kaarten publiceren van het gebied waar de voertuigen rijden, en apart rapporteren over ongelukken en over auto’s die verkeerd stilvallen op de weg. Morrison zei dat de systemen in de Zoox de gelijkwaardige prestatie-eisen overtreffen, maar hield erbij dat de dienst de voorwaarden aanpast op basis van hoe de voertuigen zich gedragen.
Dat is geen theorie. Zoox riep eerder 105 voertuigen terug voor een software-update nadat rookdetectie faalde. Bredere zorgen over robotaxi’s gaan over voertuigen die politiewerk hinderen, langs stilstaande schoolbussen rijden en vastlopen bij slecht weer. NHTSA kan de ontheffing intrekken bij een groot veiligheidsprobleem. Daar zit het echte verschil met een gewone typegoedkeuring: deze toestemming staat permanent onder de duim van de toezichthouder.
Washington kan die knop ook de andere kant op draaien. Terwijl Zoox ruimte krijgt, weerden de Amerikaanse autoriteiten deze maand nog Chinese robots van Unitree van de eigen markt. Toegang tot de Amerikaanse markt is voor autonome techniek een beleidsinstrument geworden.
Wat een robotaxi zonder stuur in Europa tegenkomt
Europa heeft voor dit soort voertuigen geen noodklep nodig, want er ligt al een vaste route. Uitvoeringsverordening 2022/1426 regelt sinds 2022 de typegoedkeuring van volautomatische rijsystemen voor personen- en bestelvoertuigen. Wel met een rem erop: volgens de toelichting van de Duitse toezichthouder KBA op EU-typegoedkeuring geldt de grens voor kleine series uit artikel 41 van verordening 2018/858, en die ligt op 1.500 stuks per voertuigtype per jaar in de hele Unie.
Zet die twee naast elkaar en het beeld kantelt. De Amerikaanse ontheffing is ruimer in aantal, 2.500 tegen 1.500 per jaar, maar tijdelijk en intrekbaar. De Europese weg is krapper en trager, maar levert een echte goedkeuring op die niet na twee jaar verloopt. Het verschil zit minder in durf dan in het soort papier dat je aan het eind in handen hebt.
Waarom Nederland vooropliep met iets heel anders
De RDW maakte op 10 april 2026 bekend dat het een typegoedkeuring afgaf voor Tesla’s rijhulpsysteem FSD Supervised, als eerste in Europa. De dienst benadrukt in de eigen toelichting op die typegoedkeuring dat de goedkeuring voorlopig alleen in Nederland geldt en dat de bestuurder verantwoordelijk blijft, met de handen klaar om het stuur te pakken. Precies dat stuur ontbreekt bij Zoox.
Die voorsprong kreeg later een deuk. De NOS meldde op 15 juni dat Tesla de RDW misleidende cijfers voorlegde, op basis van onderzoek van Reuters: ongelukken met uitgeklapte airbags werden vergeleken met alle Amerikaanse ongevallen, en nieuwe auto’s met een veel ouder wagenpark. De RDW liet weten niet op marketingclaims af te gaan en eigen tests en verificaties te doen.
Voor de Europese markt betekent dit alles dat een betaalde rit in een auto zonder stuur nog ver weg is. Er rijdt hier geen enkel voertuig van dat type commercieel rond, en de Unie zet haar geld elders in: een Europese robotstartup als Enigma haalde onlangs 71 miljoen euro op, terwijl het EU-budget voor robotica ver achterblijft bij dat van de Verenigde Staten en China.
De komende twee jaar zijn daarmee een proef met een harde einddatum. Wie wil weten of een auto zonder stuur echt veiliger is, moet niet naar de koppen kijken maar naar de meldingen die Zoox straks verplicht indient over botsingen en stilgevallen voertuigen. Die cijfers bepalen of NHTSA de teugels laat vieren of de ontheffing intrekt. En pas als de vrijstelling ooit plaatsmaakt voor een norm die een auto zonder stuur wel kan halen, is dit meer dan een uitzondering met een houdbaarheidsdatum.
