AI ontslagen leiden 4 maanden op rij, en 700 miljard vloeit naar chips

AI-context. Big Tech trekt in 2026 ruim 700 miljard dollar uit voor AI-infrastructuur, tegenover 139.156 geschrapte techbanen. Dat is ruim 5 miljoen dollar per verdwenen baan. Goldman Sachs telt daarnaast netto 16.000 verloren Amerikaanse banen per maand. Bron, Challenger en Goldman Sachs.

De cijfers achter de AI ontslagen

Het rapport telt 45.849 aangekondigde ontslagen in juni. Dat is 53 procent minder dan in mei, en het laagste maandtotaal sinds december 2025. Toch blijft AI de meest genoemde reden, nu de vierde maand op rij. Bedrijven noemden de technologie bij 14.029 banen, oftewel 31 procent van alle ontslagen. Over het hele jaar staat de teller op 101.743 AI-ontslagen. Dat is bijna een kwart. De reeks groeit. De technologiesector leidt met 139.156 geschrapte banen, een stijging van 83 procent op jaarbasis. Sinds 2023 telt Challenger 173.568 AI-gerelateerde ontslagen. De reeks van vier opeenvolgende maanden is nieuw in die statistiek. In het tweede kwartaal liep het totaal op tot 226.242 aankondigingen, licht boven het eerste kwartaal. De wervingsplannen lagen met 91.405 banen dit jaar juist iets hoger dan vorig jaar. Toch kantelt de balans.

Waarom winstgevende bedrijven toch snijden

De bedrijven die snijden, boeken vaak recordwinst. Meta haalde in het eerste kwartaal 56,3 miljard dollar omzet, plus 33 procent. Toch schrapte het concern in mei 8.000 banen. Microsoft boekte een recordkwartaal met 82,9 miljard dollar omzet. Cisco ontsloeg op 14 mei ongeveer 4.000 mensen, op de dag van een recordomzet van 15,8 miljard dollar. De financieel directeur noemde die reorganisatie uitdrukkelijk geen besparing. De hyperscalers, de grootste cloudaanbieders, trekken samen 700 miljard dollar uit voor AI. Deel dat door 139.156 techbanen. Dan verschuift ruim 5 miljoen dollar per geschrapte baan naar chips en datacenters. Het geld verdwijnt niet uit de sector. Het verhuist van loonlijst naar hardware. Puur reallocatie. Analisten koppelen die kloof aan de AI-zeepbel. Een enquête van Gartner onder 350 bestuurders vond geen beter rendement bij de diepste sneden. Diezelfde bedrijven financieren nu omscholing via RAISE US, goed voor meer dan 500 miljoen dollar.

AI-washing of echte vervanging

Niet elke aankondiging betekent directe vervanging. Challenger noteert alleen wat bedrijven zelf opgeven. Sam Altman noemde dat eerder AI-washing. Oxford Economics vond in januari weinig bewijs voor vervanging op grote schaal. Zelfs Nvidia-topman Jensen Huang noemde de praktijk lui. Toch zijn de effecten meetbaar bij jonge werknemers. Volgens de Stanford AI Index daalde het werk voor jonge softwareontwikkelaars met bijna 20 procent. Senior ingenieurs doen met AI-hulp hetzelfde werk zonder een juniorteam eronder. Dat drukt de instapfunctie uit de markt. De ladder breekt. Stopt de sector met het aannemen van junioren, dan ontbreekt straks de lichting die senior moet worden. Goldman Sachs telt netto 16.000 verloren Amerikaanse banen per maand. Twee losse bronnen landen zo dicht bij de 100.000 over het halfjaar. In Washington ligt de AI Workforce PREPARE Act klaar, maar die is nog niet aangenomen. De WARN-wet uit 1988 eist wel een melding, maar geen reden. Niemand controleert dat. Het patroon is dus reëel, los van het etiket.

Wat dit betekent voor Nederland en Europa

In Europa ligt het beeld anders dan in de Verenigde Staten. Een studie onder 12.000 Europese bedrijven ziet 4 procent meer productiviteit door AI. Directe banenverliezen bleven daar tot nu toe uit. De werkloosheid in de EU stond in februari op 5,9 procent. Toch heroverweegt 71 procent van de Europese bedrijven functies door AI. De echte breuklijn is de wetgeving. Op 2 augustus 2026 gelden de strengste regels van de AI Act voor werk. Die regels bestempelen AI voor werving en ontslag als systemen met een hoog risico. Een uitstel via de Digital Omnibus schuift die datum mogelijk naar december 2027. Wordt dat uitstel werkelijkheid, dan blijven Europese werknemers ruim een jaar langer zonder de bescherming die de wet nu belooft. Europa kijkt toe. De chipvraag raakt intussen Nvidia en ASML direct. Europa bouwt daarnaast eigen Europese AI-supercomputers. Het Europees beleidscentrum bepleit een sociaal pact voor de Europese arbeidsmarkt. Voor Nederlandse werknemers bepaalt dat uitstel hoeveel bescherming er echt komt. De grote afrekening komt pas later. Intussen tikt de klok. De hyperscalers moeten hun 700 miljard tussen 2027 en 2030 terugverdienen. Adviesbureau BCG schat dat tot 15 procent van de Amerikaanse banen binnen vijf jaar kan sneuvelen. Andere economen, zoals Daron Acemoglu, bestrijden dat scenario. Blijft AI complementair, dan keren sommige functies in nieuwe vorm terug.