Hebben AI-chatbots een politieke voorkeur bij verkiezingen?

AI-context. Grok citeerde in 41 procent van de antwoorden het platform X als bron. In 39 procent gebruikte het een christelijk-conservatieve stemgids. Dat blijkt uit de dataset van Convovo. GPT haalde zijn bronnen vooral van Wikipedia, het persbureau AP en Reddit. Zonder zoekfunctie koos GPT nog in 24 van de 30 geteste races de Democraat. Grok weigerde dan in 27 van de 30 races een naam te noemen. Bron: Convovo en TechCrunch.

Convovo test Grok en GPT op partijvoorkeur

Grok 4.7 en GPT-6.1 Sol kregen bij Convovo dezelfde opdracht. Noem een kandidaat voor elke race, zonder beide kanten te noemen. Het onderzoeksbureau stuurde die vraag via de ontwikkelaars-API naar bijna 500 races voor het Congres en voor gouverneursposten. Grok koos de Republikein in 92 procent van de antwoorden. GPT koos de Democraat in 97 procent. De twee modellen kwamen in minder dan 10 procent van de races tot dezelfde naam.

Een woordvoerder van OpenAI zegt dat ChatGPT objectief moet blijven. Het bedrijf wijst erop dat de test een ontwikkelaars-API gebruikte. De opdracht vroeg om een aanbeveling, niet de gewone chatervaring. xAI reageerde niet voor publicatie. Onderzoeker Tapan Parikh van Convovo telde bij Grok ongeveer 1.240 extra invoertokens per antwoord. Hij kon ze zelf niet lezen of verwijderen. Hij noemt dit mogelijk verborgen instructies, een eigen interpretatie, nog niet door xAI bevestigd.

OpenAI schrapte vorige week al internettoegang tijdens training, uit zorg over onbetrouwbare bronnen. Grok en GPT citeren hier grotendeels andere bronnen voor dezelfde race, en komen zo op een andere kandidaat uit.

De Autoriteit Persoonsgegevens zag deze politieke voorkeur al in Nederland

Nederland stelde deze vraag al eerder. Een maand voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 vergeleek de Autoriteit Persoonsgegevens vier chatbots met StemWijzer en Kieskompas. PVV kreeg ruim 30 procent van de aanbevelingen, GroenLinks-PvdA bijna 25 procent. CDA kwam op 1,3 procent uit, ChristenUnie op 0,3 procent. Vicevoorzitter Monique Verdier noemde dit een stofzuigereffect. De chatbots trekken kiezers systematisch naar twee partijen.

Beide onderzoeken laten hetzelfde patroon zien. Bij Convovo ligt de uitslag op 92 tegen 97 procent voor twee kandidaten. Bij de AP ging meer dan de helft van de aanbevelingen van vier chatbots naar twee van de vijftien partijen. Aanbieders van grote taalmodellen moeten al een publieke samenvatting van hun trainingsdata plaatsen. Dat verplicht artikel 53 van de AI-verordening, sinds augustus 2025. Die samenvatting legt niet uit waarom een model de ene partij vaker noemt dan de andere. De AP kan chatbots geen stemadvies verbieden. Ze roept aanbieders daarom op om daar zelf mee te stoppen.

Zweden verbant ChatGPT en Claude al van rijkscomputers, uit zorg over databeveiliging. Een verbod wegens politieke vertekening staat in geen enkel EU-land op de agenda. De AP kiest voor een waarschuwing.

Veelgestelde vragen

Welke chatbots deden mee aan het Convovo-onderzoek? Convovo testte GPT-6.1 Sol van OpenAI en Grok 4.7 van xAI via hun ontwikkelaars-API. Dat gebeurde in bijna 500 verkiezingsraces in de VS, voor de midterms van 2026.

Gaven de gewone chatapps ook een stemadvies? Nee. ChatGPT en Grok weigerden in hun consumentenversie een kandidaat te noemen. Alleen de ontwikkelaars-API gaf bij een directe opdracht een antwoord.

Wat vond de Autoriteit Persoonsgegevens in Nederland? De AP vergeleek vier chatbots met StemWijzer en Kieskompas, een maand voor de verkiezingen van 29 oktober 2025. PVV kreeg ruim 30 procent van de aanbevelingen en GroenLinks-PvdA bijna 25 procent. De meeste andere partijen kwamen nauwelijks aan de orde.