DNB wil dat Nederlandse bedrijven eenvoudig van AI-aanbieder kunnen wisselen. Dat klinkt als een keuze tussen abonnementen, maar een bedrijf bouwt ook werk rond zo’n dienst. Medewerkers leren ermee omgaan, gegevens krijgen een plek in het proces en iemand moet de uitkomst controleren. De overstap raakt daardoor meer dan alleen de rekening van de leverancier.
| Wat je moet weten |
|---|
| DNB noemt betrouwbare en betaalbare toegang tot AI een voorwaarde voor economische opbrengst. |
| Bedrijven moeten volgens DNB kunnen overstappen zonder vast te zitten aan één leverancier. |
| Onderzoek van de Europese Investeringsbank wijst ook op het belang van software, gegevens en scholing. |
| Een uitgewerkt werkproces verhuist niet vanzelf mee met een nieuw AI-abonnement. |
In zijn economenblog van 11 november schrijft DNB-econoom Mark Mink dat toegang tot AI kwetsbaar kan worden bij geopolitieke spanningen. Hij wijst op de Amerikaanse rekenkracht en cloud achter de modellen. De onderliggende DNB-analyse van 2 november maakt de economische inzet concreet: bedrijven moeten betrouwbare, betaalbare toegang houden en eenvoudig kunnen overstappen. De bank vraagt daarbij geen volledige Europese zelfvoorziening.
Een andere dienst, hetzelfde werk?
Neem een denkbeeldige groothandel die AI gebruikt om vragen over bestellingen voor te bereiden. Een medewerker controleert het antwoord voordat het naar een klant gaat. Het bedrijf stapt over naar een andere aanbieder. Dat het klantenbestand kan worden meegenomen, bewijst nog niet dat de nieuwe dienst dezelfde informatie op dezelfde manier verwerkt. De groothandel moet opnieuw nagaan of ordernummers, leverafspraken en uitzonderingen goed in het antwoord terechtkomen. Dit is een voorbeeld van een overstap, geen beschrijving van een storing of van een bestaand bedrijf.
In dat voorbeeld blijven twee investeringen uit elkaar te houden. De eerste geeft toegang tot het model. De tweede zit in het werk eromheen: bruikbare gegevens, een controle door de medewerker en afspraken over het versturen van antwoorden. Bij een overstap kan dat tweede deel aanpassing vragen, ook als het nieuwe abonnement evenveel kost. Een vergelijking van alleen abonnementsprijzen laat die mogelijke kosten buiten beeld.
Dat onderscheid sluit aan bij onderzoek dat de Europese Investeringsbank op 13 januari publiceerde. De onderzoekers koppelen productiviteitswinst door AI aan aanvullende investeringen in software, gegevens en scholing. Hun onderzoek betreft bedrijven in Europa en de Verenigde Staten. Het is geen meting van overstapkosten bij Nederlandse ondernemers. Het ondersteunt wel de bredere conclusie dat een AI-dienst en de kennis om die te gebruiken samen de opbrengst bepalen.
Toegang houden is ook een economische keuze
DNB ziet juist voor kleinere bedrijven kansen in software en clouddiensten. Daarmee kunnen zij specialistische kennis gebruiken zonder zelf een model of technische infrastructuur te bouwen. Tegelijk kosten het kiezen van geschikte toepassingen en het opleiden van medewerkers tijd en kennis. Een bedrijf hoeft dus geen eigen taalmodel te ontwikkelen om AI te benutten, maar moet wel weten welk werk inmiddels van een externe dienst afhangt.
Voor de groothandel is een gerichte overstapproef daarom informatiever dan alleen een tweede abonnement afsluiten. Kan een medewerker met de andere dienst een bekende, geanonimiseerde voorbeeldvraag correct afhandelen, en hoeveel extra controle vraagt dat? Die proef is hier een praktische gevolgtrekking uit de twee onderzoeken, geen verplichting van DNB en geen garantie dat een leverancier altijd bereikbaar blijft. Ze maakt wel zichtbaar welk deel van het opgebouwde werk bij een overstap opnieuw moet worden gedaan.






